सडक र अटालियाहरु

Narendra Jung Pitar

इतिहासले कोल्टे फेर्नलाग्दा कतिलाई गिज्याउदै यो अगाडि बढदो छ भने संगिन मोडहरुमा यथास्थिति तोडेर अगाडि बढन ०७, ०३६,०४६ र ०६२,६३का सडकका आवाजको हेक्का राख्न सबैलाई सम्झाईरहेको पनि छ । भारतमा उपनिवेशकाल थियो । अग्रेज थिए गान्धी थिए । त्यो समाजवादको दुन्दुभी बजिरहेको बेला थियो । भगत सिह र सुभास चन्द बोसलाई सन्र्दभहीन बनाउनु थियो । महात्मा गान्धी अहिले सान्र्दभिक छन कि छैनन् भनेर शान्तिपूर्ण आन्दोलनले गरेकेा पर्दशनलाई सरकारी छम्द प्रतिकारले परिस्थितिलाई जति उत्तेजक बनाउदै जाँदो छ सयंमको बाधँ कहिलेसम्म टिक्ने हो भनेर आर्दशवादीहरुलाई आग्रहहीन बहसगर्ने शिर्षक दिएको छ । अघोषित उपनिवेसबादप्रति राजनीतिका सरोकार राख्नेलाई विर्मशको विषय थपिदिएको छ ।

समयको वेगसगैं हरेक जनलाई जेजस्तो तरिकामा भए र गरेपनि भूमिकामै उतारिदिँदो रहेछ । भलै त्यो कसैले स्वीकारोस् वा नस्वीकारोस् । कित्तावन्दीमा कोही अग्रगमनको पक्षमा कोही पस्चगमनको मतियार । क्रुर इतिहास कसैलाईपनि मौन बसेर रमिते बन्न दिँदो रहेनछ । हाम्रै जिन्दगीका ५दशकमा पैदा भएका सोच व्यक्ति पात्र र प्रबृतिको अहिले उत्खनन गर्ने हो र उनिहरुको भूमिका नियाल्ने हो भने कयौँ रोचक तथ्यहरु अहिले देखा पर्नेछन । आग्रहले सताँईदा मानिस आफैलाई मुर्दावाद भनेको समेत हेक्कै राख्दो पो रहेन छ । छम्दभेषमा रहेका र आवरणमा ढाकिएकाहरुपनि अनेकौ माचवाट अहिले काठमाण्डु लगायत देशैभरी क्रमसः आआफना कित्तावन्दी तिर ढल्कदैछन । अर्कातर्फ सूचना कूसूचना भ्रमित र प्रायोजीत सूचनाहरु सतहमा छरपष्ट भएर टकराई रहेका पनि छन । कोठामा बसेर मिडियाबाटै धारणा बनाउनेहरुपनि सडकपेटीमा उभिएरै भए पनि नयाँ तौर तरिकाले धारणा बनाउदै छन । नापेर तौलेर सुत्र मै टेकेर नभै आन्दोलन आन्दोलनमय नै भएको छ । सबैजसो सक्कली अनुहारमै देखिएका छन देखिँदैछन । देश दुनियाले काठमाण्डु हेरिहेको छ । विदेशी मिडिया आफनै आखाँले नियाल्न ओईरो लागेका छन । सिण्डिकेटको एकछत्र हैकम टुटेको छ । इमेल र फेशबुकहरु अनेकौ विचार र आग्रहले टन्न भरिएकाछन । कयौं आग्रहहरुले मर्यादाका सिमाना समेत नाघेका छन । इन्टरनेट खोल्ने बित्तिकै देश-देशान्तरबाट जिज्ञाशाका बाढी नै लाग्छन । सामाजिक साजालपनि आन्दोलनको अर्काे आर्क र टे्राच बनेको छ । कयौंँ सन्र्दभमा विस्वासमा वाच्नु र व्यबसाय धान्नुपर्नेहरुको औकात र आग्रह घालमेल भएर छरपष्ट भईदिदाँ उनिहरुको नैतिक पुँजीसमेत स्खलित भएका समेत देखिन्छ । सडकको तागत आशा अपेक्षा सपना र प्रतिबद्धतामा सहभागी भएर फर्कनै लाग्दा गत मगंलवार ढल्कदाँे साझँमा १५ मिनट भित्रैमा तिनओटा मोबायल सन्देश आयो । देशका भिन्न क्षेत्र र भिन्न पृष्टभूमिका सत्ताधारी पार्टीका जिम्बेवार मानिसका ती यसयमयस थिए । व्यक्तिगत सम्बन्ध राम्रै भएकाले गर्दा एकआपसका नम्बरहरु हुनु स्वभाविकै हुन्थ्यो । त्यस्मा बुधवार विहानैदेखी माओवादी विरुद्ध सशक्त प्रतिकारको आव्हान गरिएको थियो । सूचनाशक्तिको विकास भएको यति छोटो समयमा भिन्न क्षेत्रबाट एउटै सन्देश आउनमा अर्काे दिनको अनिष्ट सरकारले निम्त्याएको सिभिल वारतर्फ देशलाई धकेलिरहेको सहजै अनुमान गर्न सकिन्थ्यो भने साधनको प्रयोगको अज्ञानताका कारण सबैलाई पठाइर्ँदा ती पक्तिंकारलाईपनि झुक्किदै आएका हुनसक्थे । बुधवार भक्तपुरवाट युथफोस्रका ूवहादुरू र ूइमान्दारू नेतुत्वले लुकेर हवाईफायर गर्दै त्यस्को श्रिगणेश गरॆ । अहिले सत्ता छम्दयूद्ध साचालन गर्दै छ भने माओवादी वर्षैा देखी थातीमा रहेका मुद्धाको सबैधानिक व्यबस्थापन गर्न सर्घषरत छ । यथास्थितिको रक्षा गर्न अग्रपक्तींमा आफना कार्यकर्ता र पृष्टभागमा सुरक्षा सयन्त्र मार्फत उत्तेजना फैलाउने योजना बुनेको छ । त्यस्को रक्षाको लागी पाचायतदेखीकै पुरानै थोत्रा र भूत्ते तरिका नै अपनाउदैछ । विषयलाई अन्यन्त्र मोडने कोसिसमा इमान्दार कार्यकर्ता र समस्या झेलिरहेका तर कारण खुट्याउन भने नसकिरहेका जनतामा आवेग भर्दै छ । साचालनको निमित्तकेन्द्र वालुवाटार बनेतापनि पात्र र प्रबृतिमा २१सौ सदीका सुगौली सन्धीपछाडिका गजराज मिश्र र चन्द्रशेखर उपाध्यायहरुहरु भिन्नभिन्न रुप र रगंमा सतहमा देखिईरहेका छन । त्यो सिण्डिकेटले अनेकौ लोकपृय आवरणमा जनशक्ति परिचालन गरिरहेको छ । भ्रम र भयको राजनीति फैलाईने प्रयास गरिदैछन । त्यस्का आधार खोजिँदै र महिमा गाउँदैछन ।

सडक र अट्ालिकाहरुमा समाज र सोच बाडिँदै छ । कोही रमिते र तमासे कोही सडकमा भूमिकामा । सनातनमा बाँचेको सहरमा अहिले गाँउ पसेको छ । सहरिया ठालुहरुको कर्म र कुकर्म दुरदराजको वास्तविक नेपालले असमानताका कारणहरु चिहाईरहेकोमात्र छैन आखाँ भएका धृतराष्टहरुलाई साक्षात हेरिरहेको पनि छ । त्यो नै आन्दोलनको शक्तिमा फेरिँदैछ । कति निर्दयी छन कस्तो पाखण्डमा पनि बाच्न सक्दा रहेछन र कति झूट र फरेव यिनिहरुको जीवन रहेछ भनेर खाली खुट्े आन्दोलनकारीले यो समाचार गाँउमा लगिरहेका छन । पाखण्डीहरुको पाखण्डमा फिस्स हासिँदिईरहेका छन । यि सबै कुरा सेकुवा हसु्रन चाहाँने तर रगत देख्न नचाँहने आर्दशवादीहरुको छट्टुपन नबुझने कुरै भएन । सहरमा काठमाण्डु र क्याटम्याण्डु पनि छ । अर्काले आन्दोलन गर्छ त्याग वलिदान गर्छ भूमिका निभाउँछ र नयाँ कुरा ल्याएपछि पहिलो हकदावी गर्दछ -आपुूलाई सभ्रान्त ठालु र शिक्षित भन्ने क्याटम्याण्डुले । अर्काेतर्फ सपना सजाएर भूमिकामा उत्रने काठमाण्डु छ जस्ले गाँउ सुनेको छ । दुख बुझेको छ । गाउँवाटै सहर पसेर अझै आत्मा बचाएकाहरु पनि छन र सहर पसेर गाउँ बिसर्िनेहरुको चतुर्याँईपनि नजिकबाट गमिराखेका छन । आन्दोलनको अर्काे उर्जा उनिहरु विरुद्धको आक्रोस उछित्तो खन्दै । ति साईँदुवाहरुको सहरिया छट्टु कथा बन्दै गाउँमा फैलिदैछन । गाँउ अहिले परिवर्तनमा अगुवा बनेको छ । सामान्य छ तर दिमागलाई सोच्न लगाँउछ र उत्रन्छ -भूमिकामा । त्यसैले काठमाण्डु क्याटम्याण्डुलाई घृणा गर्छ । त्यही सन्देश अहिले सुदुरवस्तीमा क्रमशः पुग्दैछन । जेजस्तो भनिए पनि सरकारी कुरा देश र दुनियाले नपत्याउने भैसक्यो । विस्वस्नियतामा वाच्न पर्ने बजार मिडियाका वास्तबिकताका कुरापनि अव गाँउवस्ती र देहातमा सक्कली अनुहारमै पुग्ने भए । माओवादी नत उपभोक्ता नत बिज्ञापनदाता सोच्दा एउटा ठुलोहिस्सामा अविस्वास पैदा हुने भयो । टार्जेटेड ग्रुपमा नपर्ने भएकाले नत उनिहरु सन्र्दभ सामाग्री बन्थे नत सन्दर्भश्रोत । बनेभने पनि उनिहरुकै हुर्मत काढन मात्र । आन्दोलनले यस्तोमोड पनि पैदा गरिदिएको छ जस्लाई बेवास्ता गर्न कसैकोपनि बुताभित्र पर्दैन । भलै अशंलाई उचालेर समग्रमा प्रहार किन नहोस् ! माओवादी नेतृत्वको जनआन्दोलनले हिशांत्मक अराजक भनेर भयावह गराउने भन्ने मनोयूद्धको व्यबहारबाटै उस्ाले जवाफ दिईसकेको छ । जनताको दैनिकीसगं नजोडिएको बौद्धिकताको हविगतपनि छर्लगिएका छन । विषयको अशंलाई उरालेर समग्रलाई कटाईदिदै आफना आग्रह पुष्टिगर्नहरुको चतुरेपनपनि घटनाले दिने एउटै जवाफ बनेको छ । आन्दोलन शान्ति र सबिधानविरुद्धको षडयन्त्रको बिपक्षमा हो । तर त्यसलाई अन्यन्त्र मोडने चेष्टाले आन्दोलन सरकारको नेतृत्वको लागीमात्र हो भन्ने प्रचारयूद्ध थालिएको छ । अग्रगमनको बाधकशक्ति माधब सरकार हो । तर अपजसको भारी सबै एमालेलाई उपलब्धी र श्रेयको अशं आपुूलाई सोच्ने कुलिनहरु यथास्थितिका पक्षधर कांग्रेस र पुराना पाचहरुको जाल भन्ने कुरा छिपाउने प्रयत्न अहिले गरिँदै छ । लोकतन्त्रवादीहरुलाई भ्रममा अल्मल्याउने खेल पनि त्यतिकै चालु छन । त्यसैले सत्ताको लोहरीमा गित गाउनेहरुको पनि निस्पक्षता र व्यबसायिकता देखिईसक्यो । वसन्तमा काग कोईली छुट्एिझँै आआफना भूमिका सबैले तय गर्नै सुरसार कसी सके । कयौंले आफैंले वनाएका इतिहास आस्थामाथीको आग्रहको रजाईले गर्दा गर्लम्म ढलिरहेको साक्षीबन्दै गए । यस्ाकॊ सन्देश गाँवस्तीमा के जाने हो भनेर हेक्का राख्न भने भ्याएनन राखेनन ।

उत्तेजना फैलाउनु भ्रम तयार गर्नु आवेग भर्नु यूगान्तकारी घटनाको मर्मको ओजन घटाएर सरकार बनाउने र भत्काउने खेलमात्रै भनेर प्रचार गर्दै आत्मरतिमा रमाउने काम क्याटम्याण्डुले गर्देै छ । तर हरेक घटनाले दिने सन्देश नै झुट र षडयन्त्रका धज्जी उडाईरहेका छन । विवेकशीलहरुले आफना दिल दिमाग र भूमिका पनि विकशित घटनाक्रम अनुसार फेरिई पनि रहेका छन भने कार्यकर्तालाई कारिन्दा सोच्नेहरु आफना गुरुयोजना भत्किरहेको हेर्न वाध्य हुदैछन ।

अहिले काठमाण्डुसगं क्याटम्याण्डु सोचमा भूमिकामा र अग्रगमन यथास्थिति पस्चगमनका विचमामात्रै हैन नयाँ र पुराना सोच्ने र गर्ने तौर तरिकामा समेत भिषण टकराहट भैरहेको छ । जहिलेपनि आग्रह अग्रगमनको पक्षधर नभए झै केही ूभद्र आर्दशवादीहरुूपरिवर्तनको यो सुनामी अझै देख्न नसकेर रनभूल्लमा परेकाछन भने अहिले गाँउ र सुदुरवस्ती नेपाली राजनीतिको केन्द्रिय हिस्सा बनेको छ ।

annapurn post baishakf 25,वैशाख २४ कोटेस्वर काठमाण्डु